Als welkomstgeschenk stuurde je me een biografie van jezelf. Ik stond daar best open voor, want ik had nog nooit gehoord van Emile Roemer, en ik was wel benieuwd welke man er nu aan het roer stond van de SP, nadat Jan Marijnissen zich had teruggetrokken uit het politieke voetlicht. Helaas, ik heb niets uitzonderlijks kunnen ontdekken in het levensverhaal van een provinciaalse leraar. Sterker nog, jouw levensverhaal, maar vooral je belerende, pochende toontje begon me flink tegen te staan. Toch heb ik het boek uitgelezen en heeft het lang gelegen op de plek waar het naar mijn mening nog steeds hoort: de WC.

“Geen probleem,” dacht ik, “misschien ben je ‘in het echt’ beter te pruimen” en vol verwachting keek ik uit naar je acties. Maar opnieuw wachtte mij een teleurstelling. Natuurlijk, het is een kwestie van persoonlijke smaak, maar ik vind je ook ‘in het echt’ niet te pruimen, Emile. Met je gezapige onderkin – ongetwijfeld een erfenis van die “gezellige” Brabantse inslag, “Brabants knuffelbeerke” – en je milde woorden kom je gewoon niet over in de hedendaagse harde politiek. Natuurlijk, ik kan me vinden in je ideologie – daarom ben ik ook lid geworden van onze partij. Maar ik had zo veel liever een daadkrachtige man als Jan Marijnissen als leider van de SP gezien, in plaats van “De Grote Vriendelijke Reus“, de bijnaam waar je in je promotiepraatje zo prat op gaat.

Inmiddels kan ik je niet meer zien. Die enkele keer dat ik je aan het woord zie in de Tweede Kamer, zap ik weg. Ik kan je gezwets niet meer horen. Maak toch eens een vuist man, trek die scheur eens open – om het maar eens plat te zeggen. Maak een indruk! Ach, je dacht dat je al die overlopers van het noodlijdende CDA aan je persoonlijkheid te danken had? Droom verder Emile, die zijn alleen bij de SP gekomen omdat ze behoefte aan iets héél anders hadden en met hun Christelijke inslag de extreme toon van de PVV niet aandurfden.

Er zijn meer politici met een zachte g. Maar alleen die van jou vind ik irritant. Je woorden overtuigen toch al niet, laat staan als ze worden gebracht met dat bescheiden gelispel van je. De tijd voor bescheidenheid is voorbij. Je toont je bescheiden als het juist niet moet, terwijl je je op de borst klopt over futiliteiten. Persoonlijke mijlpalen. Tenenkrommend! Je staat hier niet voor jezelf, je bent de stem van het volk. Wees dan ook een vent en sta op voor het volk dat jou, onbegrijpelijk genoeg, heeft gekozen als vertegenwoordiger.

Ik weet niet meer waar ik dit ooit heb gehoord of gelezen, maar het is een uitspraak die niet alleen bij me opkomt als ik een mooi uitzicht bekijk. Ook als ik in de ogen kijk van mijn knappe man, denk ik onwillekeurig aan deze woorden. On a clear day, als hij een goede dag heeft dus, kleuren de irissen van zijn ogen een helder jadegroen, omrand met donkergroen, met een krans van amber als vlammen om zijn pupillen heen. Net als in knikkers vroeger als kind, kan ik daar oneindig in staren, zo mooi. Net kattenogen, maar dan anders. Minstens zo fascinerend.

Als het wat minder gaat met hem, vanwege fysieke ongemakken, heftige emoties of diepe gedachten, kleuren zijn ogen bruin. En oh wee, als we “gedoe” hebben – ik houd niet van het woord “ruzie” – dan lijken ze steeds donkerder bruin te worden. Zo bruin, dat zelfs mijn bruine ogen er in vergelijking bij verbleken. En ze spuwen vuur. Op die momenten kan ik hem niet aankijken, alsof ik bang ben tot een hoopje as gereduceerd te worden. En dat maakt hem – onbedoeld – nog bozer. Zo leuk, open en toegankelijk als hij kan zijn, zo intimiderend kan hij zijn als hij boos is. Ik wijs hem daar wel eens op in de omgang met anderen. Met dat expressieve gezicht en die vurige ogen komt hij behoorlijk indrukwekkend over. Hij heeft het zelf niet in de gaten. En dan heb ik het nog niet eens over zijn lengte. Met zijn 1,92 m. kun je hem maar moeilijk negeren. Is hij boos, dan lijkt hij zelfs te groeien. Een groot, solide standbeeld op je pad waar je niet omheen kunt. Mijn standbeeld. Zelf vroeger één van de grootste kinderen in de klas, vind ik het best fijn een grote man te hebben. Eindelijk iemand om tegenop te kijken, letterlijk en figuurlijk.

“Hij is geen gemakkelijke man”, zegt mijn moeder, terecht! Maar hij heeft een groot, goed hart, dat harder gaat kloppen zodra hij onrecht gewaar wordt. En zodra hij mij ziet. Hij mag dan naar populaire maatstaven “niet gemakkelijk” zijn en er soms denkbeelden op na houden die in een museum van oudheden thuishoren, hij is wel mijn vent. Met al zijn eigenaardigheden, zijn filosofische inslag, snelle geest en al zijn talenten hoort hij bij mij. Volgend jaar in juni is het precies 9 jaar geleden dat we elkaar ontmoetten, voor elkaar kozen en ons aan elkaar verbonden op onze eerste vakantie samen in Ierland. We kochten echtecladdaghs* voor elkaar, hurkten samen bij Castleconnell aan de Shannon, die Ierland doorklieft van Killimer in het zuiden en Dowra in het noorden, en wijdden onze ringen in het water van de eindeloze rivier. Vanaf dat moment heeft hij het over “mijn vrouw” en “mijn vriend/man/eh…” werd “mijn vent”. Volgend jaar maken we het wettelijk. Niet dat we waarde hechten aan het boterbriefje. Het is meer een praktische formaliteit. En stiekem kijk ik er naar uit om zijn naam te dragen.

Ongelofelijk te bedenken dat we al die eenzame jaren die we beiden apart van elkaar doorbrachten, praktisch bij elkaar om de hoek woonden… Maar onze levens bewogen zich langs elkaar heen, als twee razende treinen, te druk met school, werk, ouders en andere zorgen. Twee enig kinderen, alleen op onze eigen wereld, het middelpunt van de levens van onze ouders. We geloven niet in toeval. Zelfs niet als dat ons bij elkaar gebracht lijkt te hebben. We geloven in “het moest zo zijn”. Natuurlijk, er zijn verschillen. Maar er zijn te veel overeenkomsten om het “toevallig” te noemen dat wij samen zijn. Samen oud worden? Ja, graag. Want alleen is maar alleen. En samen is beter.

*Claddagh: traditionele Ierse liefdesring

Toen hij nog deel uitmaakte van de bamboeplant, maakte hij nog wat mee, al ruisend in de wind met zijn familieleden. Hij kon zich nog herinneren dat hij werd geplant. Dat was een schokkende gebeurtenis. Samen met zijn soortgenoten werd hij uit zijn warme, veilige omgeving weggetrokken en in een metalen bak op wielen gezet, waarna een lange reis begon. Hij kon zich niet meer alle plekken herinneren, waar hij was geweest, maar wel dat het er veel waren. Steeds als de bak stopte met bewegen, dacht hij dat ze eindelijk hun bestemming hadden bereikt, maar dan begon het bewegen weer. Protesteren hielp niet. Hij kon alleen maar een beetje ruisen, samen met zijn familieleden. Maar de tweebenigen, die hen zo ruw behandelden, leken ze niet te horen. Waar ze heen werden vervoerd, ze wisten het niet. Ze wisten alleen, dat ze hun warme, veilige omgeving misten en geen idee hadden, hoe het verder moest. Dicht kropen ze tegen elkaar aan, om elkaar te beschermen tegen de elementen en elkaar te troosten.

Opnieuw stond de metalen bak stil, deze keer langer dan de vorige keren. Er voer een opgewonden geruis door de stammen en bladeren van zijn familieleden. Het gerucht ging, dat ze hun bestemming hadden bereikt! De bamboestaf richtte zich op, zo ver als hij kon. Dat was nog niet heel ver, want hij was nog maar klein. Maar hij voelde de aanwezigheid van andere bomen en planten, de buitenlucht, aarde en water. Misschien was dit niet eens zo’n slechte plek, al was het er een stuk kouder dan hij gewend was. Gelaten wachtte hij zijn verdere lot af.

Plotseling werd de plant, waarvan de bamboestaf deel uitmaakte, ruw uit de metalen bak gegrepen en in een gat in de grond gezet. Er volgde veel duwen, trekken en stampen en de bamboestaf vroeg zich af, of zijn familie en hij dit wel zouden overleven. Maar dat deden ze. En al was het erg wennen aan deze koude nieuwe plek, de bamboestaf moest erkennen dat het uitzicht heel mooi was. Het was erg winderig, dat wel. Maar dat gaf de bamboestaf en zijn familie juist hun stem, want des te mooier konden ze ruisen en hun verhaal vertellen aan wie het maar horen wilde.

De tweebenigen liepen regelmatig langs, en heel af en toe werd er weer wat geschud en getrokken, en zag de bamboestaf zijn oudere familieleden afscheid nemen van de plant, waarvan zij deel uitmaakten. Hij wist, dat dat lot hem ooit ook beschoren zou zijn. Hij had het gerucht gehoord in het ruisen. Eens ben je volgroeid, dan word je hard en zullen de tweebenigen je kappen. Dan is je leven voorbij. Hij kon het zich nog maar nauwelijks voorstellen, buigzaam als hij nog was, wiegend op de wind.

Naarmate hij groter groeide, veranderde zijn uitzicht op het leven om hem heen. Hij begon zich te realiseren wat deze plek betekende, waar hij nu stond met zijn familie. En hij begon de verhalen van de tweebenigen te waarderen. Hij werd zelfs een beetje trots dat hij hier staan mocht, op deze plek waar de tweebenigen hun voorouders herdachten en bloemen legden bij een kunstwerk. De bamboestaf nam zich voor, de verhalen goed te onthouden, zodat hij ze verder vertellen kon aan de wind. En de wind zou de verhalen met zich meedragen, opdat ze nooit vergeten werden.

Het waren verhalen van heldendaden, groot en klein, van mannen, vrouwen en zelfs kinderen, die hun leven gaven in een ver overzees land, opdat hun nakomelingen vrijheid zouden kennen. Het was het land waar hij, de bamboestaf, en zijn familie vandaan kwam. En hij voelde zich verwant met de mensen, die streden tegen de onderdrukking. Hij vertrouwde hun verhalen met trots aan de wind toe. Terwijl hij dat zo jarenlang deed en er getuige van was, hoe hele generaties tweebenigen hun bloemen bij het monument kwamen leggen, voelde de bamboestaf zich langzaam strammer worden en hij wist dat de tijd nabij was, dat ook hij gekapt zou worden. Dan zou hij ergens op een stapel liggen en worden afgedankt door de tweebenigen. En toen het zover was, was hij erop voorbereid. Hij was niet verdrietig, maar had vrede met zijn lot.

Tot het onvoorstelbare gebeurde. Hij lag op een stapel met een aantal familieleden, allen oud en stram geworden. Een tweebenige stopte aan hun zijde, in plaats van door te lopen, zoals zovelen vóór hem.
“Jullie zijn mooi zeg. Ik kan jullie goed gebruiken”, zei de tweebenige. Voorzichtig werd de bamboestam opgepakt en aan alle kanten bevoeld. Hij kon zich niet herinneren, ooit met zó veel gevoel en respect behandeld te zijn geweest. De tweebenige legde hem voorzichtig opzij en koos nog twee van zijn familieleden. Voorzichtig werden ze weer in een metalen bak gelegd, maar deze was mooi gevoerd met zacht materiaal. Opnieuw volgde er een reis, maar dit keer niet zo heel lang. Toen ze weer stil stonden, werd de bamboestok voorzichtig opgepakt en samengevoegd met zijn familieleden, die net zo verbaasd waren als hij.

Nu staat de bamboestaf ergens in een werkkamer. Het is er meestal donker en warm en de wind komt er niet. Soms staat één van zijn familieleden aan zijn zijde. Soms wordt hij opgepakt, en van alle kanten bekeken. Dan mag hij mee op reis en als steun dienen voor een tweebenige, voelt hij opnieuw de aarde, de wind, de zon en het water. En heeft hij nut. En een nieuwe lotsbestemming.

Ik loop de werkkamer van mijn Lief binnen – waar ik me nauwelijks in waag. Behalve als kluskamer vol enge hak-, zaag- en boorapparaten die ik maar intimiderend vind wordt de kamer ook gebruikt als bergruimte voor spullen die we elders in ons appartement (met een gebrek aan kasten en een krappe inpandige berging) niet kwijt kunnen. Mijn oog valt op een mooie, rechte, bamboe stok, die mijn Lief eens heeft gevonden bij de Haagse Waterpartijen, naast het Indisch monument.